Türkiye-Birleşmiş Milletler (BM) İlişkileri: Ortak Çıkar ve Uyuşmazlık Alanları

05.07.2021

ÖZET

2002 yılından günümüze Türk dış politikasının seyri ve temel dinamikleri değerlendirildiğinde üç farklı dönemden (2002-2012; 2012-2015; 2015 sonrası) bahsetmek mümkün görünmektedir. İlgili dönemlerin ayrışmasında iç koşullar ve gelişmeler kadar, küresel dünyada yaşanan değişim ve dönüşümün de önemli etkileri mevcuttur. Nitekim Türkiye söz konusu dönemlerde zamanın gereği olan belli ilkeler çerçevesinde dış politika eylemlerinde bulunmuştur ve bulunmaya devam etmektedir. Türkiye’nin BM ile ilişkileri de bu çerçevede değerlendirilebilir.

Birleşmiş Milletler (BM), Kurucu Antlaşması (BM Şartı)’nda belirtildiği şekliyle, uluslararası barış ve güvenliği korumak, ülkeler arasında dostane ilişkiler kurmak ve uluslararası problemlerin çözümünde uluslararası işbirliğini sağlamak temel amacıyla 1945 yılında kurulmuş, bugün 193 üyeye sahip küresel bir örgüttür.

Türkiye de BM’nin kurucu üyesidir ve kuruluşundan bu yana BM’nin politika üretme, karar alma ve uygulama aşamalarındaki tüm çalışmalarına katkı sağlamış ve sağlamaya devam etmektedir. BM içerisinde coğrafi esasa göre oluşturulan gruplardan Batı Avrupa ve Diğer Ülkeler grubunda yer alan Türkiye, 1951-1952, 1954-1955, 1961 ve 2009-2010 yıllarında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) geçici üyeliği yapmıştır.

Türkiye ayrıca BM barış operasyonlarına askeri ve sivil personel sağlayan ülkeler arasında yer almakta, yapmış olduğu insani yardımların bir kısmını da BM İnsani İşler Eşgüdüm Ofisi aracılığıyla gerçekleştirmektedir ve BM İnsani İşler Eşgüdüm Ofisi Donör Destek Grubu’na üyedir. Öte yandan Türkiye, başta BM 4. En Az Gelişmiş Ülkeler Konferansı (9-13 Mayıs 2011) ve Dünya İnsani Zirvesi (23-24 Mayıs 2016) olmak üzere BM ve/veya BM öncülüğündeki çok sayıda faaliyete ve BM ilintili birçok ofisin (UN Women Avrupa ve Asya’dan Sorumlu Bölge Ofisi, UNFPA Doğu Avrupa ve Orta Asya Bölge Ofisi, UNDP Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu Ofisi gibi) merkezine ev sahipliği yapmaktadır.

Bu çalışma, genel durumu kısaca yukarıdaki şekilde değerlendirilebilecek Türkiye-BM ilişkileri, adı geçen üç dönemde genel Türk dış politikası ve anlayışındaki yeri, temel özellikleri ve önemli uzlaşma ve anlaşmazlık alanları bağlamında değerlendirilecektir. Bu doğrultuda özellikle Türkiye’nin BM için önemi, BM’nin Türkiye için önemi, Türkiye’nin 2009-2010 yılları arasında yapmış olduğu BMGK geçici üyeliği dönemindeki faaliyetleri ve tutumu, “Dünya Beşten Büyüktür” söyleminin temelini oluşturduğu mevcut BM düzenine karşı yaptığı eleştiriler ve bugüne kadar Genel Kurul Başkanlığı yapmayan Türkiye’nin Eylül 2020’de başlayan 75. Dönem BM Genel Kurul Başkanlığı için TBMM Dışişleri Komisyonu Volkan Bozkır’ı resmi aday olarak göstermesi ve başkanlığın etkileri ele alınacak ve mevcut küresel koşullar da  dikkate alınarak ilişkilerin geleceği adına öngörülerde bulunulmaya çalışılacaktır.

 

İÇİNDEKİLER

  1. ÖZET
  2. GİRİŞ
  3. TÜRKİYE-BM İLİŞKİLERİNDE ÖNE ÇIKAN KONULAR
    1. Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) Geçici Üyeliği
    2. Büyükelçi Volkan Bozkır’ın 75. Dönem BM Genel Kurul Başkanlığı
    3. Türkiye’nin BM Barış Operasyonlarına Katkısı
    4. Türkiye’nin BM içinde Başlattığı Girişimler
    5. Türkiye’nin İnsani Yardım Çalışmaları
    6. Türkiye’deki BM ve/veya BM Öncülüğünde Gerçekleştirilen Faaliyetler
    7. Türkiye’de Bulunan BM Kuruluşları
    8. Türkiye’nin 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemine İlişkin Çalışmaları
    9. “Dünya Beşten Büyüktür”- BM Düzenine Karşı Türkiye’nin Yaptığı Eleştiriler
  4. SONUÇ
Diğer Yazılar

RAPOR | Türkiye-Birleşmiş Milletler (BM) İlişkileri: Ortak Çıkar ve Uyuşmazlık Alanları

ÖZET 2002 yılından günümüze Türk dış politikasının seyri ve temel dinamikleri değerlendirildiğinde üç farklı dönemden ...
Daha Fazlasını Oku

Küresel Salgın ve Biz…

Küresel salgın “öncesi biz” ile “sonrası biz” arasında neler değişti? Kaçımız samimiyetle bu soruyu yanıtlayabilir ...
Daha Fazlasını Oku

Küresel Salgından Sağlık Güvenliğine

Küresel salgın birincil hedef haline getirmek suretiyle en çok “kendimiz ve yakınlarımızın sağlığı” konusunda endişelendirdi ...
Daha Fazlasını Oku

Küresel Salgın: Çevre Güvenliğine İlişkin Değerlendirmeler…

Küresel salgın başka birçok konuda olduğu gibi çevre ile olan ilişkimizi de yeniden ele almamıza ...
Daha Fazlasını Oku

Küresel Salgın: Üniversitelerde Tercih Telaşı

Küresel salgın -ister istemez- hemen hepimizi bugüne kadar “neyi, neden yaptık/yapabildik, ya da yapmadık/yapamadık?” soruları ...
Daha Fazlasını Oku

Bizden Haberdar Olun

Mail aboneliği başlatmak için mail adresinizi bizimle paylaşabilirsiniz.
Paylaş
Etkinlik Takvimi
Haziran

Temmuz 2021

Ağustos
Pzt
Sal
Çar
Per
Cum
Cmt
Paz
28
29
30
1
2
3
4
Etkinlikler için Temmuz

1st

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

2nd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

3rd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

4th

Etkinlik Yok
5
6
7
8
9
10
11
Etkinlikler için Temmuz

5th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

6th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

7th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

8th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

9th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

10th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

11th

Etkinlik Yok
12
13
14
15
16
17
18
Etkinlikler için Temmuz

12th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

13th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

14th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

15th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

16th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

17th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

18th

Etkinlik Yok
19
20
21
22
23
24
25
Etkinlikler için Temmuz

19th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

20th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

21st

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

22nd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

23rd

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

24th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

25th

Etkinlik Yok
26
27
28
29
30
31
1
Etkinlikler için Temmuz

26th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

27th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

28th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

29th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

30th

Etkinlik Yok
Etkinlikler için Temmuz

31st

Etkinlik Yok

Diplomatik İlişkiler ve Politik Araştırmalar Merkezi

Center for Diplomatic Affairs and Political Studies

‎مركز الشؤون الدبلوماسية والدراسات السياسية

Centre des Affaires Diplomatiques et des études Politiques

Центр дипломатических отношений и политических исследований

外交事务与政治研究中心

Back to top of page