Yeni Normal Dış İlişkiler: Dijital Diplomasi

24.04.2020

Son dönemle sıklıkla dile getirilen, hızlı bir geçiş ve yeniden yapılanma öngörülen teknolojik devrim, klasiğin direnmesi etkisiyle oldukça yavaş gerçekleşmekte ve hatta her küçük değişim dönüşümün başlangıcı kabul edilse de devamı gelmemektedir. Bugün, zorlayıcı şartlar altında uygulanmak zorunda kalınan değişim ise dönüşüm beklentisini daha yükseğe taşımıştır. Bu uygulamalardan biri de tabii ki ulus devletlerin dış politika araçlarında gerçekleşmiştir. Münferit tercihlerin ötesinde zorunlu ve yaygın kullanım, dijitalleşmeyi diplomasi alanına hızlı ve sert şekilde sokmuştur.

Diplomasi dış politikanın bir aracı olup, uluslararası sistemdeki aktörler arasındaki ilişkilerin barışçıl yöntemlerle ve görüşmeler yoluyla yürütülmesidir. “Diplomasi” kavramını ilk kez 1796’da Britanyalı bir siyaset adamı olan Edmund BURKE “devletlerarası ilişkiler ve görüşmelerin yürütülmesinde uygulanan beceri ve taktik” anlamında kullanmıştır.

Uluslararası normlar ışığında devletlerin egemenlik esasına göre, sınırlarını ve ulusal çıkarlarını korumak için, ikili veya çok taraflı tüm ilişkileri klasik diplomasi içinde değerlendirebiliriz. Uluslararası ilişkiler ve dış politikada tanıma, müzakere, sert güç, egemenlik, hiyerarşik ilişkiler, protokol gibi temel kabul ettiğimiz tüm uluslararası prosedürleri bu alanda değerlendirebiliriz. 

Dönüşen toplum ve devletlerarası ilişkilerde diplomasinin de dönüşmesi ile kamu diplomasisi süreci başlamıştır. 2. Dünya Savaşı sırasında sıklıkla kullanılan propaganda taktikleri, savaş sonrasında stratejik iletişim ve yumuşak güç olgularıyla yeniden yorumlanmıştır. Böylece klasik diplomasi araçlarını kullanmadan, eğitim, bilim, sanat, turizm, medya gibi yumuşak araçlar kullanarak halkların akıllarına ve kalplerine girme yönteminin benimsendiği kamu diplomasisi süreci başlamıştır. İşlevsel olarak geleneksel diplomasinin temsil, tören, ziyaret, protokol faaliyetlerinin yanına halkla ilişkiler, lobicilik, iletişim ve gazetecilik işlevleri eklenmiştir. 21. yüzyıl diplomatından artık hem halkla ilişkilerci hem de iletişimci ve gazeteci olması beklenmektedir.

Kamu diplomasisi, algısal düzlemde hareket kabiliyeti oluşturan, karşıdaki muhataba veya hedef kitleye kendi rızaları ile kabullenilme ve desteklenmeye yarayacak eylemlerden oluşmuş, böylece diplomatların mevkidaşlar arasında yaşadığı tek kademeli süreci ciddi ölçüde dönüşüme zorlamıştır. Böylece, sıradan insanlar yavaş yavaş diplomasinin nesnesi olmaktan çıkıp her ne kadar biraz asimetrik de olsa öznesi olmaya başlamışlardır. 

Bu süreç içerisinde teknoloji, inovasyon ve dijital araçların gelişmesi ve kullanımının yaygınlaşması ile birçok alanda olduğu gibi diplomasi paradigması da köklü̈ bir değişime uğramaya başlamıştır. Teknolojideki hızlı ilerleme ile, diplomaside özne olma yolundaki sıradan insanlar bir adım daha atlayarak tüm hiyerarşik kademeleri aradan çıkarıp yeni bir iletişim ve etkileşim yolunu benimsemişlerdir.

Bu yeni iletişim kanallarının etkin kullanımının sağladığı kolaylıklarla insanların yapabileceklerinin anlaşılması sonucunda devletler teknolojik yenilikleri çok daha yakından takip etmeleri gerektiğini fark etmişlerdir. Özellikle sosyal ve dijital medyada her türlü imkânı kullanmaları gerektiği fikri etkileşimsel genişlik ve nüfuz değerlendirmesi ile somut şekilde görülmüştür. Ayrıca bu sosyal ve dijital medya alanlarının etkin denetimini sağlayarak, konuşmaları ve sosyal veriyi dinleyerek/inceleyerek, ulusların sosyopolitik gelişmelerini bir şekilde önceden tahmin etme ve muhatap/hedef devletin girişimlerine karşı önalma yolları üzerine yoğunlaşmışlardır. Bu çerçevede de dijital diplomasi denilen, ABD ve İngiltere menşeili kavram doğmuştur. 

Dijital diplomaside devletler, diğer ülkelerin halklarını dijital diplomasinin araçları olan sosyal ağlar üzerinden etkileme ve ikna etme yöntemini uygulamaktadırlar. Dijital diplomaside temel hedef kitle, sosyal ve dijital medya kullanıcıları yani sıradan bireylerdir. Dijital diplomasi, resmi devlet temsilcilerinden çok, uluslararası kamuoyunu hedef almaktadır. Dijital diplomasi, diplomatik hedeflerin elde edilmesinde internet ve genel olarak dijital/yeni iletişim teknolojilerinin kullanılması olarak tarif edilebilmektedir.

Hanson, dijital diplomasinin sekiz siyasi hedefinin olduğunu söylemektedir:

  1. Bilgi yönetimi,
  2. Kamu diplomasisi,
  3. Enformasyon yönetimi,
  4. Konsolosluk iletişimi,
  5. Afet koordinasyonu,
  6. İnternet özgürlüğü,
  7. Dış kaynaklar,
  8. Politika planlaması.

Dijital çağda uluslararası ilişkiler, devletler arası ilişkilerin ötesine geçerek küresel ilişkiler ağı halini almıştır. Böylece klasik diplomasi, devletler arası münasebetlerin resmi devlet temsilcileri tarafından gizli yürütülmesiyken, dijital diplomasi, kamuoyu önünde halka açık dijital platform ve sosyal ağlarda bireyler arası diplomatik iletişim ve etkileşim aracıdır. Bu bağlamda dijital diplomasi, meslek uzmanlarına (diplomatlara) has ve kapalı kapılar ardındaki geleneksel diplomasiyi demokratikleştirici yönde dönüşüme de zorlayarak bireylerin diplomasi alanına katılımını artırmaktadır. Zira, dijital devrimin sayesinde Web 2.0 üzerine bina edilen ve neredeyse sıfır maliyetli dijital kanallar üzerinden dünyanın yaklaşık yarısına tekabül eden dış kamuoyuna mesajlar iletebilme lüksüne sahip olmuştur. Bununla birlikte, dijital araçların kullanımı, var olan pratiklerin aynen devam ettirilmesini sağlamamakta, yeni pratiklerin ortaya çıkmasına, var olanların da dönüşmesine neden olmaktadır. 

Yalnızca sivil diplomaside değil, askeri diplomaside de dijital kanallara etkin birer araç olarak başvurulmaktadır. Amerikan ordusunun halkla ilişkiler birimi tarafından 2011 yılında hazırlanan sosyal medya kullanım kılavuzu, etkili ve güvenli dijital iletişimin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiği hususunda detaylı bilgiler içermektedir. Özellikle yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını sonrasında çalışma prensiplerinde ciddi yeniden yorumlamalar olan güvenlik güçlerinin askeri diplomasi bağlamındaki sosyal etkinlikleri de yeniden ve daha güçlü bir perspektifle kurgulanmaktadır.

Dijital diplomasi için yapılan çalışmalar ve yakın gelecek vizyonu için yapılan bu çerçevedeki yorumların önemi, bazı sayısal verilerle birlikte daha fazla anlaşılmakta ve anlam ifade etmektedir. Statista’nın sunduğu verilere göre Ocak 2020 itibariyle 4,54 milyar aktif internet kullanıcısı ve 4,18 milyar tekil mobil internet kullanıcısı bulunmaktadır. Sosyal medya hesabı olan ve aktif kullanan 3,8 milyar insanın 3,75 milyarı sosyal medyaya mobil olarak da erişim sağlamaktadır. Bu büyüklükteki kullanıcı sayısı bile başlıbaşına konu üzerine eğilinmesi gerektiğini gösterebilirken, bir de bu kullanıcıların karar alma ve ilişki kurma süreçlerindeki etkin ve aktif varlığını düşündüğümüzde devletlerin dijital yönetime ağırlık vereceği aşikardır. Devletlerin, sözkonusu aktif internet kullanıcılarını hedefleyen girişimlerde diplomatik başarılar elde edebileceği açıktır.

Tabii ki her gelişmenin olumsuz yansımalarının olması da normaldir. Hızlı ve kapsayıcı internetin dijital diplomasi için sağladığı kazanımların yanında teknolojik açıkları da birlikte getirdiğinin en somut örneği olarak WikiLeaks hakkında farklı değerlendirmeleri görmek mümkündür. Bu bilgi sızıntılarının dijital diplomaside devletlerin gücünü zayıflatan bir etken olarak durması iki tartışmayı getirmektedir: Yeni dönem diplomaside özne olan bireyin devletlerarası ilişkilerde ulaşabildiği tüm bilgileri edinebilmesi hakkı üzerinden yapılan tartışmanın yanında bilginin dolaşımına izin verenlerin süreci yönetme arzusu da dillendirilmektedir. Her durumda bu tip “kazalar”ın varlığı ve artma ihtimali dijital diplomasinin varlığı kadar gerçektir.

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ile insanların somut olarak bizzat biraraya gelmesini en aza indirme çabası, dijital diplomasi kanallarının önemini bir kez daha kanıtlamış ve kullanımını genişletmiştir. Toplumların bilgiye en fazla ihtiyaç duyduğu süreçlerde bilgiyi verenin kazandığı bir ortam oluşmuştur. Burada hem salgınla ilgili süreçlerde hem de zaten var olan ve varlığı da devam eden olgularda aktarılan bilgi ve görüşlerin stratejik iletişim savaşlarına döndüğünü görmekteyiz. Toplumlara yönelik enstrümanların yanında devlet başkanlarının bile kendi aralarında bu yeni diplomasi türüne adapte olmuş yolları kullanmasının olgunlaşan dijitalleşme ortamında yeni normallerin belirlenmesine katkı sağlayacağı görülmektedir.

Diplomasinin yavaş ve kendi sınırları olan yapısının tamamen bozulduğu bu günlerde, uzayan müzakere ve ilişki süreçlerinin 280 karaktere sığmasının kanıksanması ile hayatın eski normale dönmesiyle bile artık diplomasinin eskisi gibi olmayacağı düşünülmektedir. Birçok alanda olduğu gibi diplomaside de tamamen dijitalleşme beklentisi bir kesimin beklediği hızda ve kapsayıcılıkta olmayacaktır. Bu sebeple, dönemimizi hibrit diplomasi olarak adlandıracağımız klasik ve dijital diplomasi olgularını birarada kullanacağımız bir geçiş süreci olarak tanımlamak ve hareket kabiliyetimizi buna adapte etmek en kullanışlı yöntem olacaktır. 

Yararlanılan Kaynaklar

Barış Özdal, R. Kutay Karaca, (Ed.), Diplomasi Tarihi 1, 3. Baskı, Bursa: Dora Yayınları, 2018

 

https://www.statista.com/statistics/617136/digital-population-worldwide/

Hanson, F. (2012). Baked in and wired: eDiplomacy. Washington: DC: Brookings Institution. (sf. 1–41).

https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a549468.pdf

Diğer Yazılar

Türk Dış Politikasında Güç Enstrümanı Olarak Savunma Sanayii

Türkiye, Arap Baharı sonrası değişen bölgesel dinamikler nedeniyle hem yumuşak hem de sert güç araçlarını ...
Daha Fazlasını Oku

ABD-Çin Küresel Rekabetinde Yeni Dönem: B3W

Donald Trump ticaret savaşları yaptıysa, halefi ABD Başkanı Joe Biden Build Back Better World (B3W) ...
Daha Fazlasını Oku

Yenilenen Batı İttifakı ve Doğu Akdeniz’e Etkisi

Kendisi ile ilişkilendirilen diğer tüm konularda politikasını yumuşak güç çerçevesinde tutmaya çalışan Avrupa Birliği’nin Doğu ...
Daha Fazlasını Oku

Körfez Güç Mücadelesinin Doğu Akdeniz’e Yansıması

Tartışmaların odağında hep kıyıdaş ülkeler ve büyük güçler olsa da Doğu Akdeniz jeopolitiğinin şekillenmesinde Körfez ...
Daha Fazlasını Oku

Çin’in Küresel Ekonomi / Siyaset Vizyonunda Doğu Akdeniz

Doğu Akdeniz kaynak-üretim-tüketim üçgeninin tam ortasında, kıtaların kaderini etkileyecek bir noktada, büyük güçlerin de stratejik ...
Daha Fazlasını Oku

Bizden Haberdar Olun

Mail aboneliği başlatmak için mail adresinizi bizimle paylaşabilirsiniz.

    Paylaş
    Etkinlik Takvimi
    Kasım

    Aralık 2021

    Ocak
    Pzt
    Sal
    Çar
    Per
    Cum
    Cmt
    Paz
    29
    30
    1
    2
    3
    4
    5
    Etkinlikler için Aralık

    1st

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    2nd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    3rd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    4th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    5th

    Etkinlik Yok
    6
    7
    8
    9
    10
    11
    12
    Etkinlikler için Aralık

    6th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    7th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    8th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    9th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    10th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    11th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    12th

    Etkinlik Yok
    13
    14
    15
    16
    17
    18
    19
    Etkinlikler için Aralık

    13th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    14th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    15th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    16th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    17th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    18th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    19th

    Etkinlik Yok
    20
    21
    22
    23
    24
    25
    26
    Etkinlikler için Aralık

    20th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    21st

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    22nd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    23rd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    24th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    25th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    26th

    Etkinlik Yok
    27
    28
    29
    30
    31
    1
    2
    Etkinlikler için Aralık

    27th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    28th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    29th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    30th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    31st

    Etkinlik Yok

    Diplomatik İlişkiler ve Politik Araştırmalar Merkezi

    Center for Diplomatic Affairs and Political Studies

    ‎مركز الشؤون الدبلوماسية والدراسات السياسية

    Centre des Affaires Diplomatiques et des Ètudes Politiques

    Центр дипломатических отношений и политических исследований

    外交事务与政治研究中心

    Back to top of page