Koronavirüs ve Çin-Afrika İlişkilerine Olası Etkileri

01.03.2020

Şubat ortasında Mısır’da ilk koronavirüs vakasına rastlanması ile birlikte artık Afrika’da salgın tartışmalarına ciddi ciddi girmeye başlamıştır. Dünya Sağlık Örgütünün hali hazırda koronavirüs ile ilgili küresel sağlık tehdidi uyarası söz konusudur. Zaten uzun yıllardır Çin ile sıkı ilişkilere sahip olan Afrika hükümetleri için artık yeni bir çıkmaz söz konusudur: Çin ile ilişkiler nasıl devam edecek?

Bilindiği üzere Çin-Afrika ilişkileri ile ilgili ilk önemli gelişmelere Soğuk Savaş dönemine rastlanmaktadır. Soğuk Savaş kontekstinde siyasal saiklerle hareket eden Çin, Bandung Konferansı ve Bağlantısızlar Hareketi vasıtasıyla da ABD emperyalizmi ve Sovyet revizyonizmine karşı bir alternatif olarak kendini Afrika ülkelerine sunmuş ve Üçüncü Dünya Ülkeleri liderliğine soyunmuştur. Söylemsel bağlamda dostluk ve kardeşlik alt metni ön planda olmakla birlikte hem Çin’in hem de Afrika’nın nüfus ve kaynaklar bağlamlı ‘potansiyeli’ Çin tarafından vurgulanmıştır. 1980 sonrasında Washington ile Moskova arasındaki gerilimin azalması ile birlikte Çin de siyasal saiklerden ekonomik saiklere doğru geçiş yapmıştır. Özellikle 1989 Tiannamen Olayları sonrası Batı dünyasından sert tepkiler alan Çin, buradaki ilişkilerinden daha çok Üçüncü Dünyaya özellikle de Afrika’daki ilişkilerine odaklanmıştır. Afrika ülkeleri de demokrasi, insan hakları, kalkınma vb. ‘emperyalist’ dayatmalardan öte Çin’in ekonomik temelli Güney-Güney koalisyonu önerisini olumlu karşılamıştır. Çünkü Batı ile yüzyıllardır devam eden paternalistik ilişkiler yerine Çin’in kardeşlik çağrısı kulaklara hoş gelmeye başlamıştır. Bu bağlamda Afrika Çin’in liderlik ve sözcülüğünü, ekonomik yardımlarını kabul ederken, Çin ise ekonomisini beslemek için Afrika’nın kaynaklarını, popülasyonunu ve dünya kamuoyunu yönlendirmede Afrika ülkelerinin çoğunluğunu bir fırsat olarak görmüştür. Sonuçta her ne kadar Çin’in Afrika’daki ekonomik faaliyetleri bir ‘neo-emperyal düzen olarak görülüp eleştirilebilse de Afrika hükümetleri ve elitleri bazında Çin çok olumlu bir inzivaya sahiptir diyebiliriz. 

Kasım 2002 ve Temmuz 2003 tarihleri ​​arasında Hong Kong’da başlayan SARS neredeyse tüm dünyada yayılan bir salgın haline gelmiştir. Bu salgın sonrası dünya çapında 8422 vaka ve 916 ölüm görülmüştür. Koronavirüs, SARS ile gösterdiği benzerliğin yanı sıra daha iki ayda ölümler bakımından SARS virüsünü geride bırakmıştır ve bu haliyle korku ve paniğe neden olmuştur. Bu bağlamda Afrika’nın en büyük partneri olan Çin’deki bu salgın Afrika’yı da direkt etkileyecektir. Peki nasıl? 

İlk olarak salgının direkt bağlantı noktaları üzerinden Afrika’ya taşınması riski söz konusudur. Çin ile Afrika arasında ulaşım son yıllarda çok gelişmiştir. Kuşak-Yol Projesi sonrası Afrika’daki ulaşım ve altyapı yatırımlarını arttıran Çin için Afrika aynı zamanda turizm ve istihdam uğrağıdır. Afrika’dan Çin’e direkt uçuş yapan büyük sekiz havayolu şirketinden altısı koronavirüs nedeniyle uçuşlarını askıya alsa da Ethiopian Airways ve Air Algerie hala uçuşlarını aksatmadan devam ettirmektedir. Afrika’ya ulaşımda önemli noktalar olan Etiyopya ve Cezayir’den uçuşların devam etmesi salgının yayılması riskini taşımaktadır. Zaten ebola salgını ile korkuyu yaşayan Afrika ikinci bir salgın konusunda bir hayli tedirgin diyebiliriz.

İkinci olarak ekonomik ilişkilerin etkilenmesi söz konusudur. Çin için koronavirüs sonrası topyekün olarak ekonomik küçülme trendi göstereceği ve bu küçülmenin ticaret bağları olan diğer ülkeleri de etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu küçülme tahminin sebebi ise virüsün yayıldığı birçok yörede fabrikalarda hala iş başı yapılmaması ve bu gecikmelerin uzun vadede tedarik zincirinde aksamalar meydana getirebilme potansiyelinin olması ihtimalidir. Özellikle bakır ve petrol fiyatlarındaki küresel çapta düşüşü korkuların nedenini anlamamızı sağlamaktadır. Çin’in genel olarak kaynak-bağımlı ülkelerden aldığı hammaddelere talebinin düşmesi bu ülkelerde ekonomik küçülmeye neden olabilecektir. Ayrıca çay, kakao, gül vb. tarım ürünlere olan talebin azalması Kenya, Etiyopya, Fildişi, Gana ve Ruanda gibi birçok ülkeyi etkileyecektir. Son olarak Afrika’nın petrol ve bakır aldığı ülkelerin de ekonomilerinin bozulması durumu söz konusu olacaktır. 

Günün sonunda, Afrikalı hükümetler ve elitler için salgının ilişkileri bozmaması için elinden geleni yapması motivasyonu söz konusudur. Salgın sonrası Çin’in normalleşme adına uyarıcı ekonomik girişimlerde bulunması beklenmektedir. Bu uğurda bazı Afrika ülkeleri de (Örneğin Ekvator Ginesi) Çin’e çeşitli bağışlarda bulunmaktan geri kalmamaktadır. Ulaşım imkanlarının artması ve Koronavirüsün yayılma hızının tahmin edilmezliği ve Afrika’da yerel sağlık imkanlarının hala kötü olması ilişkilerin geleceği hakkında belirsizliğin kaynaklarıdır diyebiliriz. Ancak şu an için ilişkilerde bıçak gibi kesilme durumu ve karamsar bir gelecek de gözlemlenmemektedir.

KAYNAKÇA

Yun Sun. Africa in China’s Foreign Policy, John L. Thornton China Center and Africa Initiative (Nisan 2014).

Joseph Cheng, Huangao Shi. “China’s Africa Policy in the Post Cold War Era”, Journal of Contemporary Asia, c. 39, s. 1 (2009).

Denis Tull. “China’s Engagement in Africa: Scope Significance and Consequences” ed. John Harbeson, Donald Rotchild, Africa in World Politics: Reforming Political Order (Boulder: Westiew Press, 2009).

Ian Taylor. “China’s Foreign Policy towards Africa in The 1990s,” Journal of Modern

African Studies, c. 36, s. 3(1998).

Ian Taylor. “The ‘All-Weather Friend’? Sino-African Interaction in the Twenty-First Century,” ed. I. Taylor, P. Williams, Africa in International Politics: Externainvolvement on the Continent (Londra: Routledge, (2004).

Syed M. Murshed, Pedro Goulart, Leandro A. Serino. South South Globalization: Challenges and Opportunities for Development, (New York: Routledge, 2011).

https://www.bbc.com/news/world-africa-51403865

https://www.scmp.com/news/china/society/article/3049137/chinas-african-partners-watch-and-wait-impact-coronavirus-trade

https://www.scmp.com/news/china/society/article/3049882/coronavirus-ethiopian-airlines-refuses-bow-pressure-halt-flights

https://www.ft.com/content/f5d1d240-524b-11ea-90ad-25e377c0ee1f

https://www.aa.com.tr/tr/analiz/kuresel-ticarette-koronavirus-etkileri-hissediliyor/1737107

https://thediplomat.com/2020/02/africas-coronavirus-challenge/

Diğer Yazılar

Vekalet Savaşları: İkinci Kongo Savaşı Örneği

Soğuk Savaş döneminin Uluslararası İlişkiler disiplinine kazandırdığı vekalet savaşı/ proxy war (temsili savaş) kavramı, ‘herhangi ...
Daha Fazlasını Oku

SUDAN: Darbeler Ülkesinde Demokratik Çözüm Yerine Yeniden Darbe

Sudan, kolonisi olduğu İngiltere’den bağımsızlığını kazandığından beri geçirdiği badirelerle Afrika kıtasının en istikrarsız ülkelerinden biri ...
Daha Fazlasını Oku

Koronavirüs ve Çin-Afrika İlişkilerine Olası Etkileri

Şubat ortasında Mısır’da ilk koronavirüs vakasına rastlanması ile birlikte artık Afrika’da salgın tartışmalarına ciddi ciddi ...
Daha Fazlasını Oku

Bizden Haberdar Olun

Mail aboneliği başlatmak için mail adresinizi bizimle paylaşabilirsiniz.

    Paylaş
    Etkinlik Takvimi
    Kasım

    Aralık 2021

    Ocak
    Pzt
    Sal
    Çar
    Per
    Cum
    Cmt
    Paz
    29
    30
    1
    2
    3
    4
    5
    Etkinlikler için Aralık

    1st

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    2nd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    3rd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    4th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    5th

    Etkinlik Yok
    6
    7
    8
    9
    10
    11
    12
    Etkinlikler için Aralık

    6th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    7th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    8th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    9th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    10th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    11th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    12th

    Etkinlik Yok
    13
    14
    15
    16
    17
    18
    19
    Etkinlikler için Aralık

    13th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    14th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    15th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    16th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    17th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    18th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    19th

    Etkinlik Yok
    20
    21
    22
    23
    24
    25
    26
    Etkinlikler için Aralık

    20th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    21st

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    22nd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    23rd

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    24th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    25th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    26th

    Etkinlik Yok
    27
    28
    29
    30
    31
    1
    2
    Etkinlikler için Aralık

    27th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    28th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    29th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    30th

    Etkinlik Yok
    Etkinlikler için Aralık

    31st

    Etkinlik Yok

    Diplomatik İlişkiler ve Politik Araştırmalar Merkezi

    Center for Diplomatic Affairs and Political Studies

    ‎مركز الشؤون الدبلوماسية والدراسات السياسية

    Centre des Affaires Diplomatiques et des études Politiques

    Центр дипломатических отношений и политических исследований

    外交事务与政治研究中心

    Back to top of page